Câu hỏi: Vấn đề quy hoạch tổng thể về cây xanh đường phố?

Câu hỏi: Vấn đề quy hoạch tổng thể về cây xanh đường phố?
Trả lời: Ở Pháp, việc trồng cây đã bắt đầu cách đây từ nhiều thế kỷ – khoảng thế kỷ 16-17, vào thời kỳ này, người ta quan niệm trồng một loại cây trên một khu vực và cách đều với nhau; sau đó, khi trồng cây xanh cho các tuyến đường, người ta cũng làm theo quan niệm này. Việc trồng cùng một loại cây trên một tuyến đường dần dần trở thành truyền thống và lan sang Mỹ, Canada, một số nước khác và được xem như quy định. Ngày nay, người ta không còn quy định trồng cùng một loại cây trên một tuyến đường mà đây chỉ là một cách trong nhiều cách khác. Ví dụ trong trường hợp có một loại dịch bệnh nào đó xảy ra đối với cây xanh, việc trồng nhiều loại cây xanh trên một tuyến đường sẽ giúp cây xanh không chết hàng loạt. Do đó, trồng nhiều loại cây trên một tuyến đường cũng là một giải pháp trồng cây.

Vấn đề quan trọng đối với cây xanh đường phố là phải có cây xanh với sức khỏe tốt, điều này có lẽ quan trọng hơn việc cây xanh phải cách đều hoặc phải đồng nhất về loài cây. Trong định hướng quy hoạch về cây xanh, thường theo hướng đa dạng hóa các loài cây trên tuyến đường, việc trồng một loại cây trên một tuyến đường có thể áp dụng đối với những tuyến đường lớn mà không phải với tất cả các tuyến đường, điều quan trọng hơn cả vẫn là cây xanh phải có sức khỏe tốt. Trong Cam kết về cây xanh của CĐĐT Lyon có nguyên tắc chọn đúng cây cho đúng vị trí. Ví dụ việc trồng một loại cây trên một tuyến đường chỉ có ý nghĩa lớn về cảnh quan nếu như trên tuyến đường đó các công trình xây dựng có quy mô như nhau, khoảng lùi đều như nhau; ngược lại, nếu trên tuyến đường có nhiều công trình với quy mô khác nhau (cái lớn cái nhỏ, cái có sân vườn cái không, cái có khoảng lùi lớn cái sát lề,…), việc trồng một loại cây sẽ làm hạn chế ưu điểm của cây xanh vì nếu một loại cây thì kích thước và tán cây đều như nhau, trong khi đó, trên tuyến đường có những vị trí với khoảng lùi lớn nên có thể trồng cây lớn với tán lớn hơn sẽ tạo nhiều lợi ích hơn cho thành phố. Do đó, việc chọn cây nên phù hợp với thiết kế cảnh quan của cây công công trình cho  xây dựng.

– Việc trồng cây xanh trên đường phố mặc dù cần quy hoạch định hướng từ trước, tuy nhiên, không nên chỉ chú ý theo từng tuyến đường. Ở CĐĐT Lyon, việc trồng cây được quy hoạch cho từng khu vực. Thành phố chia thành nhiều khu vực
khác nhau, mỗi khu vực sẽ thích nghi với một nhóm (5-10) loài cây nào đó. Về sau, khi có dự án ở một khu vực, việc trồng cây trên các tuyến đường sẽ được lựa chọn trong nhóm loài cây đã được định hướng cho khu vực đó. Việc xác định đặc điểm của từng khu vực trong đô thị và xác định nhóm loài cây phù hợp cho từng khu vực do Phòng CX-CQ trao đổi và thống nhất với bộ phận Quy hoạch xây dựng của thành phố.

Khi quy hoạch xây dựng trồng cây xanh đô thị cho một khu vực, việc xác định chủng loại cây xanh phải được thực hiện ngay từ đầu, không chờ đến khi thiết kế xây dựng mới xác định. Nguyên tắc là muốn quy hoạch khu dân cư hay khu đô thị mới, ngay từ ý tưởng quy hoạch, Phòng CX-CQ đã làm việc với bộ phận quy hoạch để xác nhóm loài cây nào sẽ được trồng cho khu đô thị. Trong một khu lớn được chia thành nhiều khu nhỏ, mỗi khu nhỏ có những đặc điểm riêng nên yêu cầu về chủng loại cây xanh phù hợp, góp phần tạo nên đặc trưng về cảnh quan cho khu vực đó.

– Đối với hệ thống cây xanh hiện hữu, trên nguyên tắc, làm quản lý phải dự kiến trước và khi làm quy hoạch cây xanh phải đảm bảo sự đồng bộ, hướng đến việc thống nhất về chủng loại cây trên từng khu phố, cho nên, mỗi khu phố khác nhau trong thành phố sẽ có một loài cây hay nhóm loài cây khác nhau để tạo nét đặc trưng cho khu phố đó. Tuy nhiên, khi đã có quy hoạch thì bản quy hoạch này cũng không phải “bất di bất dịch” mà quy hoạch mang tính chất ĐỘNG, lý do là vì việc thực hiện quy hoạch phải trải qua nhiều năm nên sẽ có những sự kiện khác xảy ra, do đó, quy hoạch cần được theo dõi thường xuyên. Ví dụ cách đây 15 năm, một chủng loại cây nào đó là thịnh hành và phù hợp với đặc điểm của khu phố nhưng đến nay không còn phù hợp nữa do nhiều yếu tố tác động (như biến đổi khí hậu,điều kiện xã hội…) và cần phải thay thế bằng loài cây khác.